Gói bánh chưng - hương vị ngày Tết

Năm nào cũng vậy, dù công việc bận mải đến đâu, gia đình anh Nguyễn Văn Quỳnh, xã Hoàng Hoa Thám cũng dành riêng một buổi ngày 27 Tết để cả ba thế hệ quây quần gói bánh chưng. Với anh Quỳnh, gói bánh chưng là dịp để các thành viên tụ họp, sum vầy bên nhau; thế hệ ông bà, cha mẹ được ôn lại những kỉ niệm xưa cũ; còn đối với thế hệ trẻ đây là dịp để nhắc nhở về một truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc mỗi khi Tết đến Xuân về. “Công việc dù có bận mải đến đâu thì ngày 27 hoặc 28 Tết ông bà, con cháu quây quần ngồi chuẩn bị các công đoạn gói bánh chưng. Con cháu thì ngồi lau lá dong, người lớn thì chuẩn bị gạo nếp, đỗ xanh. Một buổi tối gia đình tôi gói được 20 chiếc bánh, gói xong là đem đi luộc luôn trong đêm. Cả trẻ con và người lớn đều rất háo hức trông nồi bánh chưng”. Anh Quỳnh vui vẻ cho hay.

Những ngày giáp Tết, khi đàn ông con trai chuẩn bị đụng lợn, thì những người phụ nữ cũng ra chợ để tìm mua lá dong, lạt để gói bánh. Bà Nguyễn Thị Chuyền, thôn Tam Nông, xã Hoàng Hoa Thám cho biết: Từ đầu tháng Chạp bà đã ra chợ để tìm mua đỗ xanh, gạo nếp để gói bánh chưng. Loại đỗ xanh và gạo nếp này phải được lựa chọn kỹ càng, gạo nếp phải mẩy, đỗ xanh không bị mọt; lá dong phải chọn cẩn thận, bởi nếu lá nhỏ hoặc bị rách thì khi gói bánh sẽ xấu, thậm chí lúc luộc bánh có thể bị vỡ.

 “Thường thì phụ nữ là người chuẩn bị nguyên liệu để gói bánh, còn người trực tiếp gói lại là đàn ông. Những người gói bánh lâu năm thường không cần dùng khuôn, nhưng sản phẩm sau khi làm xong thì chiếc nào cũng giống nhau, mấy chục chiếc đều tăm tắp. Ngày xưa, gói bánh chưng ngoài việc dâng lên tổ tiên, còn là để có cái ăn no và ngon trong ba ngày Tết, bởi lúc đó đời sống còn khó khăn. Bánh chưng giờ không hiếm, cũng chẳng gây thèm thuồng cho trẻ con nhưng cái không khí được tụ họp cùng nhau, tự tay chuẩn bị từng khâu một, gói những chiếc bánh có thể chưa đẹp nhưng đó là thành quả đáng trân trọng và là những khoảnh khắc ý nghĩa và ở bất cứ thời điểm nào trong năm, ngoài ngày Tết.không thể tìm thấy ở đâu”. Bà Chuyền chia sẻ.

Ông Phạm Văn Thạo, thôn Đại Nại, xã Hoàng Hoa Thám cho biết: Việc gói bánh chưng những ngày giáp Tết còn là dịp để gợi nhắc con cháu về một nét đẹp văn hóa trong dịp Tết Cổ truyền của dân tộc. Giờ có thể chạy ra chợ mua đôi bánh chưng sẵn về, vẫn đầy đủ các thủ tục ngày Tết, nhưng thế hệ trẻ sẽ chẳng bao giờ biết được cảm giác ấm áp, nhộn nhịp khi cả nhà cùng nhau ngồi gói bánh chưng, niềm háo hức khi ngồi canh bánh chưng đêm bên chiếc bếp lửa bập bùng mà không lo người lớn giục đi ngủ sớm.

“Bí quyết để có được những chiếc bánh chưng ngon là thịt ba chỉ được ướp cẩn thận với tiêu và một chút gia vị, đỗ xanh được đồ chín giã nhuyễn cùng tiêu cho dậy mùi. Nếu tỉ mỉ hơn nữa thì gạo nếp sẽ được trộn với nước lá riềng để tạo màu xanh tự nhiên và tạo mùi thơm đặc trưng khi bánh chín”. Ông Thạo tiếp lời.

Không khí gói bánh chưng ngày Tết mang lại cho người ta sự háo hức, từng chiếc bánh được xếp vào nồi, ngọn lửa nổi lên và làn khói bay quện với mùi thơm của gạo nếp. Hình ảnh cả gia đình ngồi quây quần bên nồi bánh chưng, người già kể cho con trẻ nghe về những câu chuyện cổ tích, đợi đến lúc giao thừa vớt bánh chưng lên cúng gia tiên đã trở thành một phần ký ức không thể nào quên của mỗi người Việt Nam. Bánh chưng sau khi chín được vớt lên nhiều người cẩn thận còn đem rửa qua nước lạnh, người ta cho rằng làm như vậy thì bánh sẽ có màu xanh và giữ được lâu. Đợi khi bánh nguội người ta cho bánh lên bàn thờ gia tiên, thắp hương và gửi tới bề trên với tất cả tấm lòng thơm thảo.

Giữa tiết trời se lạnh của tháng Chạp nhưng khung cảnh sum vầy vẫn khiến mỗi thành viên trong gia đình thấy ấm áp lạ thường và cảm nhận cái Tết Bính Ngọ năm 2026 đang đến rất gần. Mùi lá dong, ánh lửa bập bùng, không khí rôm rả khi cả nhà cùng quây quần trông nồi bánh chưng là không có gì thay thế được. Khắp các con ngõ thơm mùi bánh, ai cũng hân hoan trong niềm vui công việc và gửi vào những chiếc bánh ước mơ về một cái Tết ấm no, hạnh phúc.

 MAI HƯƠNG-VPĐU