Gìn giữ nét đẹp được lưu truyền trong những phong tục ngày Tết cổ truyền của dân tộc
Tết Nguyên Đán là một ngày lễ quan trọng nhất trong văn hóa của người Việt Nam. Tết bắt đầu cho việc khởi đầu một năm mới với những điều tốt đẹp nhất, trong dịp này có rất nhiều phong tục truyền thống có ý nghĩa sâu sắc của người Việt diễn ra và được lưu truyền từ xa xưa cho đến tận bây giờ trở thành nét đẹp trong văn hóa ngày Tết, nhằm cầu mong một năm mới an lành, may mắn, an khang, thịnh vượng. Phong tục tiến ông Công, ông Táo vào ngày 23 tháng chạp là một phong tục không thể thiếu trong mỗi dịp Tết Nguyên đán của người Việt. Theo truyền thống, cứ vào ngày 23 tháng Chạp là ngày ông Công, ông Táo lên thiên đình để báo cáo mọi việc trong gia đình nhà chủ với Ngọc Hoàng. Vào ngày này, mọi người thường dọn dẹp nhà bếp sạch sẽ, làm một mâm cơm cúng ông Công ông Táo để tiễn về chầu trời, đặc biệt trong nghi lễ này không thể thiếu mũ, áo mã bằng giấy và một hoặc ba con cá chép vàng được thả trong một chậu nước để ông Táo cưỡi về trời. Chính vì vậy, vào dịp này, các cửa hàng vàng mã và các chợ trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên tấp nập người mua bán mũ, áo mã cúng ông Công ông Táo và mua cá vàng về làm lễ sau đó sẽ đem thả phóng sinh tại các ao, hồ…Việc cúng ông Công ông Táo trong ngày Tết chính là hình ảnh biểu tượng cho sự êm ấm, hạnh phúc của một gia đình, mong muốn sang năm mới sẽ ngày càng hòa thuận, hạnh phúc hơn. Sau nghi lễ tế ông Công ông Táo về trời cá chép được mang đi phóng sinh, cũng có gia đình không dùng cá chép thật, họ sử dụng cá chép bằng giấy sau đó hóa cùng mũ áo.
Xã Hoàng Hoa Thám là một vùng quê giàu truyền thống văn hóa, nơi người dân luôn gìn giữ và phát huy những nét đẹp lâu đời của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên đán. Mỗi khi Tết đến xuân về, khắp các thôn xóm trong xã lại rộn ràng không khí chuẩn bị đón năm mới, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống.
Vào những ngày cuối năm, khoảng từ 27 đến 29 Tết, người dân xã Hoàng Hoa Thám lại cùng nhau chuẩn bị nguyên vật liệu để gói bánh chưng – món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền. Những gia đình quây quần bên nhau, cùng vo gạo, rửa lá dong, đãi đỗ xanh, ướp thịt lợn, tạo nên không khí ấm cúng, sum vầy. Những chiếc bánh chưng vuông vắn không chỉ là món ăn ngày Tết mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, tượng trưng cho nền văn minh lúa nước lâu đời và lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên.
Bên cạnh bánh chưng, việc trang trí nhà cửa bằng hoa tươi cũng là một nét đẹp quen thuộc của người dân nơi đây. Vào dịp Tết, nhiều gia đình trong xã thường trưng bày hoa đào, cây quất hoặc các loại hoa truyền thống khác với mong muốn mang lại may mắn, tài lộc và không khí tươi mới cho năm mới. Những sắc hoa rực rỡ góp phần làm cho làng quê Hoàng Hoa Thám thêm phần sinh động, tràn đầy sức sống khi xuân về.
Mâm ngũ quả cũng là một phần không thể thiếu trên bàn thờ tổ tiên của mỗi gia đình trong xã. Tùy theo điều kiện và phong tục, người dân lựa chọn những loại quả khác nhau, nhưng đều gửi gắm ước mong về một năm mới bình an, hạnh phúc, đủ đầy và sung túc. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa tâm linh mà còn thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt.
Vào thời khắc giao thừa hoặc sáng sớm ngày mùng Một Tết, nhiều người dân xã Hoàng Hoa Thám vẫn giữ thói quen đi hái lộc đầu năm và đi lễ chùa. Việc đi lễ chùa đầu năm thể hiện niềm tin tâm linh, mong cầu cho gia đình và bản thân một năm mới nhiều may mắn, sức khỏe và bình an, đồng thời giúp mỗi người tìm lại sự thanh tịnh trong tâm hồn, khởi đầu năm mới với những điều tốt đẹp.
Có thể nói, những phong tục Tết truyền thống ấy đã và đang được người dân xã Hoàng Hoa Thám gìn giữ qua nhiều thế hệ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa riêng của địa phương, đồng thời thể hiện tình yêu quê hương, sự gắn bó cộng đồng và niềm tự hào về những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.
